فلنج (Flange) یکی از مهمترین اتصالات صنعتی در سیستمهای لولهکشی و انتقال سیالات است که برای اتصال لولهها، شیرآلات، پمپها و تجهیزات صنعتی به یکدیگر مورد استفاده قرار میگیرد. فلنجها معمولاً بهصورت پیچی یا جوشی به خطوط لوله متصل میشوند و امکان باز و بسته کردن آسان، تعمیر و نگهداری سریع و آببندی مطمئن را فراهم میکنند.
در صنایع مختلف از جمله نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهها، آب و فاضلاب و تأسیسات صنعتی، فلنج بهعنوان یک اتصال استاندارد و قابل اطمینان شناخته میشود. انتخاب صحیح نوع فلنج بر اساس فشار کاری، دمای سیال، نوع سیال و استاندارد طراحی اهمیت بالایی دارد و تأثیر مستقیمی بر ایمنی و طول عمر سیستم خواهد داشت.
فلنجها مطابق با استانداردهای بینالمللی مختلفی تولید میشوند که از مهمترین آنها میتوان به ASME B16.5، ASME B16.47 و استانداردهای DIN و PN اشاره کرد. در استاندارد ASME، فلنجها در کلاسهای فشاری 150، 300، 600، 900، 1500 و 2500 تولید میشوند که هرچه کلاس بالاتر باشد، فلنج توان تحمل فشار و دمای بالاتری را خواهد داشت. در استانداردهای اروپایی نیز فلنجها با فشار اسمی PN6، PN10، PN16، PN25، PN40 و PN63 دستهبندی میشوند که بیانگر حداکثر فشار مجاز کاری در شرایط استاندارد است.
از نظر نوع ساخت، فلنجها در مدلهای متنوعی تولید میشوند که هرکدام متناسب با شرایط فنی، نوع اتصال و الزامات بهرهبرداری در خطوط لوله صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند. از رایجترین انواع فلنج میتوان به فلنج گلودار (Weld Neck) اشاره کرد که بهدلیل اتصال جوشی تدریجی و استحکام بالا، گزینهای ایدهآل برای فشارها و دماهای بالا محسوب میشود. فلنج اسلیپون (Slip On) نیز بهعنوان یک گزینه اقتصادیتر در کاربردهای عمومی و فشارهای پایینتر مورد استفاده قرار میگیرد. فلنج کور (Blind) برای مسدود کردن انتهای خطوط لوله، تجهیزات و مخازن بهکار میرود و امکان دسترسی آسان جهت تعمیرات و بازرسی را فراهم میکند.
در کاربردهای تخصصیتر، فلنج اورفیس (Orifice Flange) جهت اندازهگیری دبی سیالات در خطوط فرایندی استفاده میشود و امکان نصب اوریفیس پلیت و تجهیزات ابزار دقیق را فراهم مینماید. فلنج عینکی (Spectacle Blind) که ترکیبی از یک فلنج کور و یک فلنج باز است، بهمنظور قطع و وصل ایمن جریان سیال در خطوط حساس صنعتی، بهویژه در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، کاربرد دارد.
فلنج لانگ ولد نک (Long Weld Neck Flange) نوعی فلنج گلودار با گردن بلندتر است که معمولاً بهعنوان نازل تجهیزات، مخازن و خطوط با تنش بالا مورد استفاده قرار میگیرد. طول بیشتر گردن در این نوع فلنج باعث کاهش تمرکز تنش، افزایش استحکام اتصال و بهبود توزیع تنشهای مکانیکی میشود و به همین دلیل در فشارها و دماهای بالا و شرایط کاری سخت کاربرد گستردهای دارد.
در مقابل، فلنج لپ جوینت (Lap Joint Flange) بههمراه یک استاباند (Stub End) استفاده میشود و برای خطوطی که نیاز به باز و بسته شدن مکرر، تنظیم همراستایی پیچها یا استفاده از متریالهای خاص و گرانقیمت دارند، گزینهای مناسب محسوب میشود. این نوع فلنج معمولاً در فشارهای پایینتر و سیستمهایی که انعطافپذیری مونتاژ اهمیت دارد بهکار میرود.
انتخاب نوع فلنج، علاوه بر کلاس فشاری و فشار اسمی، به عواملی نظیر نوع سیال، فشار و دمای کاری، شرایط بهرهبرداری، الزامات ایمنی و استاندارد طراحی بستگی دارد. فلنجهای صنعتی در کلاسهای فشاری 150، 300، 600، 900، 1500 و 2500 و فشارهای اسمی PN6، PN10، PN16، PN25، PN40 و PN63 طراحی و تولید میشوند تا پاسخگوی نیاز طیف وسیعی از صنایع باشند.
شرکت فولادگدازان قائم تهران با بهرهگیری از خطوط تولید و ماشینکاری پیشرفته، انواع فلنجهای گلودار، اسلیپون، کور، اورفیس، عینکی، لانگ ولد نک و لپ جوینت را در تمامی کلاسهای فشاری ASME و PN مطابق با استانداردهای بینالمللی تولید و عرضه مینماید.
فلنج گلودار یکی از پرکاربردترین انواع فلنج صنعتی است که بهدلیل اتصال جوشی تدریجی و طراحی مخروطی گردن، مقاومت بالایی در برابر فشار و دمای بالا دارد. این نوع فلنج انتخاب اول در خطوط اصلی نفت، گاز و پتروشیمی محسوب میشود و توزیع یکنواخت تنش در محل اتصال را فراهم میکند.
کاربردها:
خطوط فشار بالا، دماهای بالا، سرویسهای حساس و بحرانی
فلنج اسلیپون روی لوله قرار گرفته و از داخل و خارج جوشکاری میشود. این نوع فلنج بهدلیل نصب آسانتر و هزینه پایینتر، در سیستمهایی با فشار کاری متوسط تا پایین کاربرد گستردهای دارد و برای پروژههای عمومی گزینهای اقتصادی محسوب میشود.
کاربردها:
تأسیسات صنعتی، خطوط فرعی، پروژههای با فشار متوسط
فلنج کور برای مسدود کردن انتهای خطوط لوله، مخازن و تجهیزات استفاده میشود. این فلنج امکان باز و بسته کردن مسیر را فراهم کرده و در عملیات تعمیر، تست فشار و توسعه خطوط لوله نقش مهمی دارد.
کاربردها:
پایان خطوط لوله، تست هیدرواستاتیک، تعمیر و نگهداری
فلنج اورفیس بهطور خاص برای اندازهگیری دبی سیالات طراحی شده و قابلیت نصب اوریفیس پلیت و تجهیزات ابزار دقیق را دارد. این نوع فلنج معمولاً بهصورت جفتی استفاده میشود و در سیستمهای اندازهگیری صنعتی کاربرد دارد.
کاربردها:
سیستمهای اندازهگیری جریان، خطوط ابزار دقیق، صنایع فرایندی
فلنج عینکی ترکیبی از یک صفحه کور و یک صفحه باز است که امکان قطع و وصل کامل جریان سیال را بهصورت ایمن فراهم میکند. این فلنج معمولاً در نقاط حساس خطوط لوله و واحدهای فرایندی نصب میشود.
کاربردها:
ایزولاسیون خطوط، تعمیرات اساسی، خطوط حساس نفت و گاز
فلنج لانگ ولد نک نسخه تقویتشده فلنج گلودار است که بهدلیل گردن بلندتر، برای نازل تجهیزات، مخازن و فشارهای بسیار بالا استفاده میشود. این طراحی باعث کاهش تمرکز تنش و افزایش ایمنی اتصال میگردد.
کاربردها:
نازل مخازن، فشارهای بالا، دماهای بالا، شرایط کاری سخت
فلنج لپ جوینت بههمراه استاباند استفاده میشود و امکان تنظیم آسان پیچها و دمونتاژ سریع را فراهم میکند. این نوع فلنج معمولاً در سیستمهایی با فشار پایینتر و خطوطی که نیاز به باز و بسته شدن مکرر دارند بهکار میرود.
کاربردها:
خطوط با مونتاژ مکرر، سیستمهای با متریال خاص، فشارهای پایینتر
کلاس فشاری فلنجها بیانگر حداکثر فشار کاری مجاز در دمای مشخص است و نقش تعیینکنندهای در انتخاب فلنج برای خطوط لوله صنعتی دارد. این کلاسها عمدتاً بر اساس دو استاندارد رایج ASME (آمریکایی) و PN (اروپایی) تعریف میشوند.
انتخاب کلاس فشاری مناسب، علاوه بر فشار سیال، به عواملی مانند دمای کاری، نوع متریال، استاندارد طراحی و شرایط بهرهبرداری بستگی دارد.
مناسب برای فشارهای کاری پایین تا متوسط
کاربرد گسترده در تأسیسات ساختمانی، خطوط آب، بخار کمفشار و صنایع عمومی
اقتصادیترین کلاس فشاری فلنج
تحمل فشار بالاتر نسبت به کلاس 150
پرکاربرد در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
مناسب خطوط فرآیندی با فشار و دمای متوسط
مناسب خطوط با فشار و دمای بالا
استفاده در واحدهای فرآیندی حساس و تجهیزات صنعتی سنگین
ایمنی بالا در شرایط عملیاتی سخت
مخصوص فشارهای بسیار بالا
کاربرد در خطوط انتقال گاز، پالایشگاهها و واحدهای فشارقوی
نیازمند متریال و ماشینکاری دقیق
مناسب شرایط کاری فوقسنگین
استفاده در صنایع خاص نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی
ضخامت بالا و استحکام مکانیکی بسیار زیاد
بالاترین کلاس فشاری در استاندارد ASME
کاربرد در خطوط با فشار و دمای بسیار بالا و شرایط بحرانی
تولید تخصصی با کنترل کیفی سختگیرانه
فولادگدازان توانایی تولید و تأمین فلنجهای ASME در تمامی کلاسهای فشاری از 150 تا 2500 را دارا میباشد.
مناسب فشارهای پایین
استفاده در خطوط آب، فاضلاب و سیستمهای کمفشار
کاربرد در تأسیسات صنعتی سبک
خطوط آب و سیالات غیرخورنده
پرکاربردترین کلاس PN
مناسب صنایع تأسیساتی، آب و فاضلاب، و کاربردهای عمومی صنعتی
مناسب فشارهای متوسط رو به بالا
استفاده در خطوط فرآیندی و صنعتی
تحمل فشار بالا
کاربرد در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی
مخصوص فشارهای بسیار بالا
مناسب شرایط کاری سنگین و خطوط حساس صنعتی
فولادگدازان فلنجهای PN را در کلاسهای 6، 10، 16، 25، 40 و 63 مطابق با استانداردهای اروپایی تولید میکند.